مبانی جامعه شناسی (۱) :معرفی علم جامعه شناسی

به طور کلی علوم بر سه دسته اند :

۱. علوم مادی(غیرارگانیک) :با تکیه بر مطالعه مواد بی جان مانند زمین شناسی که سنگهای مختلف را بررسی میکند.

۲.علوم حیاتی(ارگانیک):با تکیه بر مطالعه ارگانیسم زیستی موجودات زنده مثل علم زیست شناسی.

۳. علوم اجتماعی (فوق ارگانیک): با تکیه بر مطالعات رفتاری واجتماعی بطوریکه رفتار جاری در جامعه را به عنوان یک کل بررسی مینماید تا شیوه ها وسبکهای کلی رفتار در یک منطقه در یک زمان ویک مکان خاص را روشن سازند.

واما مبحث وبلاگ حاضر ؛ مربوط به شاخه ای از علوم دسته سوم یعنی علم "جامعه شناسی "sociologyمی باشد.

اگر چه پیشرفت در علم جامعه شناسی به اندازه ترقی ها ی علوم دسته اول ودوم نیست اما میتوان گفت این علم ؛

در طی زمان پیشرفتهای چشم گیری کرده است و پیشرفت وتکامل آن هنوز هم ادامه دارد.

تعریف علم جامعه شناسی:

جامعه شناسی را میتوان به علمی تعریف کرد که محیط زندگی قوم یا ملت خاصی را با توجه به مرزها و حریم مشترک آن به صورت یک کل از لحاظ رفتاری و فر هنگی مطالعه مینماید تا اینکه شیوه های مسلط رفتاری بر فرهنگ وعادات و رسوم یک کل فرهنگی- آرمانی را مشخص کرده ومورد مطالعه قرار دهند.این علم دارای شاخه های متعدد وبسیار گسترده ای همچون : جامعه شناسی روستایی. جامعه شناسی دینی. روانشناسی اجتماعی و... میباشد.

مبانی جامعه شناسی (2): مهمترین مفاهیم کاربردی در علم جامعه شناسی :

۱. فرهنگ و واژگان مرتبط با آن مانند:

فرهنگ پذیری : همان جریان اجتماعی شدن ما انسانها از ابتدای تولد تا لحظه مرگ که توسط فراگیری مفاهیم فرهنگی واجتماعی از ساده ترین رویه های زندگی گرفته تا پیچیده ترین روشهای زیستن میباشد.

فرهنگ آرمانی یا فرهنگی که باید موجود باشد تا جامعه بقا یابد اما ممکنست تحقق نیابد و فرهنگ موجود یعنی فرهنگی که درست یا نادرست ؛ به هرحال بر زندگی کنونی یک جماعت از مردم مسلط است و همه از آن پیروی میکنند.

واپس مادندگی فرهنگی : اینکه در جریان تحول فرهنگها بخش یا بخشهایی از فرهنگ دست نخورده و بصورت سنتی وپیشین خود باقی بمانند.

واپس گرایی فرهنگی : بدان معنا که پس از یک دوره نو گرایی و تجدد طلب ؛ جامعه باز هم متوجه فرهنگ سنتی خود شود واین میتواند  به دلایل متعددی همچون مشکلاتی باشد که تهاجم فرهنگی از طرف بیگانگان ایجاد کرده است.

سازمان فرهنگی ؛ نهاد فرهنگی ؛ دگرگونی فرهنگی ؛ ضدفرهنگ و.......

۲. مفهوم هنجار و مفاهیم وابسته به آن :

ارزشها : احساسات مشترک یک ملت. آداب ورسوم :شیوه های عملی مورد احترام برای یک ملت. عرف :که قوانین بخشی از عرف هستند. وعرف یعنی ویژگیهای معنادار رفتار هر قوم.

۳. مفهوم نقش و مفاهیم منشعب از آن مانند فشار نقش. تعارض نقش و...

۴. گروه ها : مانند گروهای اولیه. گروههای ثانویه

۵. نهاد ها :مانند نهادهای اولیه. نهاد های ثانویه

نکته بسیار مهم :

مفهوم نهاد با مفهوم گروه تفاوت زیادی دارد. گروه یعنی اجتماعی که انسا ن در آن عضو میشود  و آن دو نوع است : اولیه. ثانویه. گروهای اولیه گروهایی هستند که انسان در مراحل اولیه زندگی پیش از ورود به نهاد های رسمی همچون مدرسه با آنها تماس پیدا میکند وابتدایی ترین شیوه های رفتار را از انها می آموزد مثل خانواد ه یا گروه همسالان. گروهای ثانویه هم عبارتند از مدرسه. دانشگاه. محیط کار. اما نهادها نظامهایی از این الگوهای پیش آموخته اجتماعی شدن هستند که این الگوهار ا تحت حمابت خود بسط وتوسعه میدهند. نهاد ها برای بر آوردن نیازهای گوناگون اعضای جامه بنا شده اند مثل نهاد آموزشی که شامل مدرسه. دانشگاه و... میشود.

منبع:نقد نظریه های جامعه شناسی (وبلاگ سوشیال سنس)